Stowarzyszenie Obrońców Zwierząt

Strona główna

 
 

Gehenna Świń!


Szanowni Panstwo,

W zwiazku z planowana w najblizsza srode (05.02.2003) podroza p. Leszka Millera, Premiera RP do USA w celu m.in. omowienia warunkow udzielenia Polsce funduszy na rozbudowe wielkoprzemyslowej hodowli swin, w ramach offsetu za zakupione mysliwce F16, zwracamy sie z BARDZO GORACO PROSBA o uswiadomienie zainteresowanych stron, mediow, stowarzyszen, dzialalaczy rolniczych w Polsce i na swiecie, ze hodowle te stanowia olbrzymie zagrozenie srodowiska naturalnego, moga stac sie przyczyna powstania chorob ludzi  i zwierzat, jak rowniez stanowia zagrozenie dla indywidualnych gospodarstw rolnych.

Udokumentowaniem naszych obaw jest historia zakladow tych w Stanach Zjednoczonych. (Ponizej zalaczam tekst pisma skierowanego przez  Robert 
F. Kennedy, Jr. z The Waterkeeper Alliance, Br. Davida Andrewsa z National Catholic Rurala Life Conference, Ken Mitkiff z Sierra Club, Toma Garretta 
z Animal Welfare Institute) do p. Jean Lemierre, prezesa  Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju.

Jurek Duszynski
"Pomoc Ludziom i Zwierzetom"
Ruch Spoleczno-Ekologiczny
Poznan
tel. kom. 0 504 609 797
j.duszynski@rsepliz.most.org.pl

Szanowny Pan Prezes Jean Lemierre
Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju Londyn

Szanowny Panie,

Z rosnacym zaniepokojeniem zauwazamy role, jaka odgrywa Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju w zachecaniu i finansowaniu inwazji miedzynarodowych     przedsiebiorstw rolnych na Europe centralna i wschodnia. Jestesmy szczegolnie  zaniepokojeni sytuacja w Polsce. W tym kraju, jak Pan zapewne wie, EBOiR wspolnie z BRE Bank oraz Rabobank Polska przyznaly  pozyczke 100 milionow dolarow Animexowi S.A. - nalezacemu do Smithfield  Foods - najwiekszemu producentowi wieprzowiny na swiecie. Smithfield Foods jest korporacja, ktorej dzialania znamy bardzo dobrze. Dla sygnatariuszy tego listu, tak jak dla szerokiego spektrum amerykanskich organizacji pozarzadowych najwazniejsza jest ochrona srodowiska, zwierzat hodowlanych, malych gospodarstw i spolecznosci lokalnych przed korporacjami rolniczymi. Setki lokalnych i regionalnych grup zostalo utworzonych w tym celu. Tocza sie obecnie polityczne i prawne bitwy w co najmniej dwudziestu stanach i trzech prowincjach kanadyjskich. Obywatele polscy stoja wobec inwazji najwiekszej i najbardziej bezwzglednej korporacji dzialajacej destruktywnie w wiejskiej Ameryce od 15 lat, usuwajac malych farmerow z ziemi, okrutnie traktujac bezbronne zwierzeta, pozostawiajac po sobie zdegradowane srodowisko i zamet polityczny. Sukces Smithfielda bylby kleska nie tylko polskich rolnikow ale calego narodu. Smithfield a srodowisko - historia: Przygotowane przez Wasz Bank "zarys projektu" stwierdza, ze "dochodzenie przeprowadzone przez pracownikow banku specjalizujacych sie w tematach zwiazanych ze srodowiskiem naturalnym i dyskusja z kierownictwem odpowiedzialnym w firmie Smithfield za tego rodzaju problemy dowiodly, ze warunki w Smithfieldzie sa zgodne z krajowymi wymaganiami dotyczacymi srodowiska, zdrowia i bezpieczenstwa, a takze z wytycznymi na temat srodowiska samej firmy Smithfield." Czy zdajecie sobie Panstwo sprawe jaka jest faktycznie polityka ochrony srodowiska firmy Smithfield? Czy jestescie Panstwo poinformowani, ze w 1998 r. na firme Smithfield zostala nalozona kara pieniezna w wysokosci 12.6 milionow dolarow . w tamtych czasach byla to najwyzsza kara pieniezna, ktora zostala nalozona w swietle Ustawy o Czystosci Wod - za 6900 naruszen Ustawy siegajacych 20 lat wstecz w zakladzie Smithfielda w Wirginii. Pozniejszy proces zalozony przez stan Wirginia dotyczacy 23000 rzekomych naruszen nie zostal oddalony z powodow merytorycznych, lecz ze wzgledow technicznych. Dzialanie olbrzymiej nalezacej do Smithfielda rzezni Tar Heel w Bladen w Polnocnej Karolinie takze bylo powodem do nalozenia olbrzymich grzywien i przedluzajacych sie sporow. Wplyw, jaki na ochrone srodowiska mialo dzialanie rzezni jest znikomy w porownaniu z wplywem "fabryk wieprzowiny", ktore magazynuja gnojowice w otwartych szambach - eufemistycznie zwanych lagunami - ktora sa spryskiwane pola. Zanieczyszczenie poludniowo-wschodnich rzek - najdotkliwiej rzeki Neuse oraz Nowych rzek w Polnocnej Karolinie - w szczytowym okresie zanieczyszczen wykazalo obecnosc toksycznego, miesozernego organizmu Pfiesteria piscicida, ktory wytrzebil setki milionow ryb, i ktory pozostawil wiele osob zazywajacych kapieli w tych rzekach, a takze rybakow z uszczerbkiem na zdrowiu, glownie z problemami neurologicznymi oraz uszkodzeniami skory, ktore sie nie goily. Podczas powodzi towarzyszacej huraganowi Floyd we wrzesniu 1999 roku, olbrzymie ilosci gnojowicy zostaly wyplukane z "lagun"; zdjecia satelitarne pokazaly brazowa fale plynaca w dol wezbranych rzek, ktora wypelnila przesmyki Albermarle i Pimlico i wplynela do morza. Plaze oddalone o setki mil byly pokryte piana z fekaliow. Turystyka i lowiska przybrzezne w Polnocnej Karolinie i Poludniowej Wirginii zostaly powaznie zniszczone przez przemysl produkujacy wieprzowine. Porownywalny wplyw na srodowisko naturalne, gdzie nie wystapily huragany lub Pfiestena, lecz znaczne zanieczyszczenie rzek, potokow i jezior oraz ciekow towarzyszy przemyslowemu chowowi swin i ma miejsce w dwudziestu stanach. Chow przemyslowy wplynal znacznie na pogorszenie warunkow zycia na obszarach wiejskich, szczegolnie tam gdzie zostal wprowadzony. Odor trudny do wytrzymania unosi sie nad olbrzymim obszarem spryskanych pol oraz nad tzw. lagunami. Na obszarach wzmozonego rozwoju chowu przemyslowego, nie tylko w Polnocnej Karolinie i Wirginii ale takze w stanach Misissipi, Missouri, Minnesota, Iowa, Illinois, Oklahoma, Kansas, wschodnim Colorado, a nawet w srodkowym Utah (gdzie Smithfield ma olbrzymia rzeznie) cale powiaty sa nekane przez przyprawiajacy o mdlosci smrod pochodzacy z zakladow chowu przemyslowego swin, a w szczegolnosci ze spryskanych gnojowica pol i z lagun, gdzie gnojowica jest skladowana. Dzieci nie moga tam bawic sie na zewnatrz, wartosc nieruchomosci znacznie spadla; niektorzy ludzie - szczegolnie starsze osoby z problemami z oddychaniem - sa zmuszeni do opuszczenia swoich domow. Gnojowica emituje blisko 400 gazow. Aerozol amoniaku unosi sie znad obszarow intensywnego chow^u swin aby pozniej ulec skropleniu i zmieszac sie z azotem znajdujacym sie juz w jeziorach i potokach. Siarkowodor, ktory moze osiagnac smiertelne stezenie w niedostatecznie wentylowanych pomieszczeniach zabil dziesiatki tysiecy swin na przestrzeni lat, a takze kilku pracownikow chlewni. Wiekszosc pracownikow w zakladach przemyslowego chowu swin cierpi z powodu chronicznych problemow z oddychaniem oraz infekcji skornych. Profilaktyczne podawanie antybiotykow potrzebnych do utrzymania zwierzat przy zyciu w farmach przemyslowych bez watpliwosci przyczynia sie do powstawania nowych bakterii odpornych na antybiotyki. Blisko polowa z 25-30 milionow kilogramow antybiotykow uzywanych rocznie w Stanach Zjednoczonych jest podawana zwierzetom hodowlanym. Jest takze inny aspekt chowu przemyslowego, ktory jest dla wielu niemozliwy do zaakceptowania. Jest to masowe znecanie sie nad zwierzetami hodowlanymi w skali i nasileniu, ktore bylyby niewyobrazalne dla poprzednich pokolen. Zwierzeta w chowie przemyslowym cale swoje zycie spedzaja w przeladowanych budynkach. Halas osiaga 90 decybeli, powietrze jest przepelnione trujacymi gazami. Maciory zamkniete w kojcach porodowych stoja na betonowych rusztach bez sciolki majac do dyspozycji ograniczona ilosc miejsca nie bedac w stanie nawet sie obrocic. W naturalnych warunkach swinie zyja co najmniej dziesiec lat; maciory, w chowie przemyslowym, rzadko zyja dwa i pol roku. Ogromna wiekszosc pada w wyniku obrazen i infekcji; jeszcze wiecej jest ubijanych. Wiele, wciaz mlodych loch, ktore zostaly przeznaczone do uboju jest do tego stopnia okaleczone, ze nie moga samodzielnie dojsc do miejsca uboju. Wysypiska sa przeladowane martwymi swiniami a ciezarowki wywoza padline do zakladow, ktore zajmuja sie produkcja paszy dla pozostalych przy zyciu swin. Jest to juz prawie symbolem amerykanskich zakladow zajmujacych sie chowem przemyslowym. Sprawy dotyczace masowego znecania sie moga odbiegac od tych, jakimi zajmuja sie pracownicy odpowiedzialni za srodowisko. Ale trzeba zaznaczyc, ze jest to najbardziej charakterystyczna cecha rolnictwa przemyslowego. Tam, gdzie razace znecanie sie nad zwierzetami hodowlanymi jest zabronione, jak na przyklad w Szwecji, agrobusiness wielkich korporacji nie moze zapuscic swych korzeni i zlo czynione w srodowisku naturalnym lub lokalnej spolecznosci, ktore towarzyszy hodowli przemyslowej praktycznie nie istnieje. Integracja pionowa Moglby Pan odpowiedziec, ze 100 milionow dolarow pozyczki przyznano Smithfieldowi w celu modernizacji rzezni, a nie na budowe zakladow przemyslowego chowu swin. Ale czyz nie byl Pan swiadom faktu, ze Smithfield jest teraz w dwoch trzecich "zintegrowany pionowo" i taka integracja jest motywem komercyjnym oraz, ze prezes zarzadu firmy Smithfield, Joseph Luter, wyraznie obiecal przyjecie tej "recepty na sukces" w Polsce? W ubieglym roku, w wojewodztwie Zachodnio-Pomorskim Smithfield zaczal otwierac fermy przemyslowego chowu swin pod nazwa "Prima Farms", zapelnione importowanymi lochami. Co najmniej 11 000 loch - typu PIC (Pig Improvement Company) sprowadzonych z Wlk. Brytanii znajduje sie obecnie w bylym pegeerze w Byszkowie kolo Czaplinka i Zensku, kolo Walcza. "Prima" planuje dodatkowo poglowie 15 000 macior na tych farmach z zadaniem rocznej produkcji 500 000 swin, ktore beda trafiac do zakladu Agryfw Szczecinie, w ilosci 11 000 sztuk tygodniowo w 2006 roku. Jednoczesnie "Prima" agresywnie rozwija hodowle tucznikow w starych pegeerach zaczynajac od prosiat w Zabnie kolo Zenska, a konczac na Gonnym Malym, Krosinie i Nielepie w Zachodniopomorskim. Smithfield przygotowuje hodowle w Kielpinie kolo Bornego Sulinowa i Liskowie, gdzie natknal sie na silny opor mieszkancow. Powstaja tuczamie w Wierzchowie, Ognicy i Suliszewicach, a jest to tylko czesc istniejacych farm w tym rejonie. Niektore z tucznikow z Czaplinka trafiaja do gospodarstw w Wieckowicach i Trzcielinie przy Wielkopolskim Parku Narodowym. W zeszlym roku Animex zostal zmuszony przez wladze do przeniesienia 7 000 swin z Rakoniewic kolo Wolsztyna. Firma jednak nadal posiada to gospodarstwo i sa sygnaly o tworzeniu nowych farm w tym rejonie - w Starej Dabrowie i Goscieszynie. W wojewodztwie Warminsko-Mazurskim Animex przeksztalca rowniez stare pegeery: wprowadzil swinie we Wronkach Wielkich i Kozakach kolo Goldapi na granicy z Rosja oraz Wyrand kolo Olsztyna. W Radkiejmach kolo Goldapi jest juz od 9 000 do 10 000 swin. W Bychowie kolo Korsz padniecie 1760 tych zwierzat w ciagu 6 miesiecy sugeruje ich duza liczbe. Farmy w Radkiejmach i Kolniszkach sa we wczesnej fazie rozwoju. Firma planuje produkcje w tym rejonie na poziomie 250 000 sztuk dostarczanych do wlasnych zakladow "Mazury" w Elku. Przedstawiciel Smithfielda cytowany w pismie "Pig International" mowi, ze zespol farm z poludniowo-wschodniej Polski bedzie dostarczac 250 000 zwierzat rocznie do zakladu "Constar" w Starachowicach w 2006 roku. Nasze dochodzenie ujawnilo prawdopodobna firme fasadowa, ale jak dotychczas brak szybkiej rozbudowy farm. Firma przewiduje produkcje na poziomie 20 000 zwierzat w 2006 roku i dodatkowo 10 000 hodowanych przez rolnikow. Nie ma powodow by mniemac, ze ta ekspansja ustabilizuje sie w 2006 roku - swiadcza o tym poprzednie doswiadczenia i tempo nabywania ziemi. Mozna sadzic, ze tak jak w USA bedzie dazyc do pelnej pionowej integracji i ograniczania dostepu farmerow do rynku. Czy aktywnosc Smithfielda w Polsce jest przyjazna srodowisku? Latem 2002 roku mieszkancy Wieckowic mogli jej doswiadczyc na wlasnej skorze, gdy setki padlych swin gnilo w zbiornikach blisko tutejszej szkoly. Dzieci wymiotowaly, pojawily sie chmary much dopoki interwencja prasy nie zmusila do usuniecia padliny. Firma domaga sie obecnie zezwolenia na budowe 16 lagun dla gnojowicy na tej farmie. Jezeli JC uzyska to zycie w tej wsi stanie sie nie do zniesienia. W rejonie polnocno-wschodnim firma domaga sie zezwolen na skladowanie i wylew gnojowicy pochodzacej z pieciu farm z docelowo - 12 000 swin w kazdej z nich w odleglosci kilku kilometrow od Goldapi. Jest to obszar Zielonych Pluc Polski - licznie odwiedzanych przez europejskich turystow. Jest oczywiste, ze piec wielkich chlewni calkowicie zniszczy turystyke w tym rejonie. Mimo zdecydowanego oporu i negatywnej oceny Wojewody, firma odwoluje sie od niej i prze naprzod. Wszystko to brzmi znajomo dla tych, ktorzy znaja Smithfielda z USA. "Firmowa Polityka Srodowiska" to zastepowanie wplywami politycznymi respektu dla prawa i wyscig do przodu. Efekt socjoekonomiczny. Podczas gdy inwazja Smithfielda niesie oczywiste zagrozenia dla polskiego srodowiska naturalnego, rownie niepokojacy jest potencjalny efekt socjoekonomiczny ekspansji tej firmy, o czym swiadczy amerykanska historia koncentracji zakladow miesnych i jej zgubny wplyw na amerykanska wies. Jeszcze w polowie lat osiemdziesiatych 650 000 farmerow zajmowalo sie hodowla swin, gdyz mogli oni zbywac swoja produkcje w wielu, jeszcze wtedy istniejacych, niezaleznych rzezniach. W chwili obecnej pozostalo okolo 100000 farmerow zajmujacych sie hodowla swin. W 1988 roku bylo 28 000 niezaleznych hodowcow swin w Polnocnej Karolinie; obecnie pozostalo okolo 2200 farm. Firma Smithfieldjest albo ich wlascici^lem albo dzialaja one na zasadzie kontraktow. W sasiednim stanie Wirginia firma ta jest wlascicielem 90% wszystkich swin. Ten stopien koncentracji hodowli moze oznaczac tylko jedno: zaglade gospodarstw rodzinnych tak jak to sie stalo w Ameryce w ciagu  ostatnich dwudziestu lat. Dominacja wielkich korporacji w hodowli - aczynajac w drobiarstwie 40 lat temu - wygnala setki tysiecy rodzin wiejskich z ich gospodarstw w USA.  Jezeli farmerzy amerykanscy tyle wycierpieli z winy korporacji, jaki bedzie skutek zdominowania przez nie polskiego rolnictwa? W Polsce jest 25% ludnosci rolniczej. Bezwzgledna wiekszosc polskich rolnikow hoduje swinie, jest to zjawisko o wiele bardziej masowe niz w USA, nawet w latach osiemdziesiatych. Amerykanska gospodarka byla wystarczajaco prezna, aby wchlonac bezrobotnych farmerow. W sytuacji, gdy w Polsce oficjalny poziom bezrobocia (poziom faktyczny zawsze jest wyzszy od oficjalnego) - wynosi okolo 18%, dramat bezrobotnych rolnikow polega na tym, ze nie chce ich nikt. Koncentracja produkcji. Zapozyczanie sie rolnikow ma niszczacy efekt spoleczny i to niezaleznie od tego czy zgodzimy sie z teza, ze stopien zadluzenia nie ma zwiazku z koncentracja produkcji rolnej. Gdziekolwiek korporacje podporzadkowaly sobie gospodarstwa rodzinne, tam nastepnym krokiem stawala sie kontrola nad przetworstwem zywnosci. Tylko wtedy udaje sie rzucic malych producentow na kolana, gdy postawieni sa oni przed alternatywa: albo jarzmo kontraktacji, albo eliminacja z rynku. W USA koncentracja produkcji zaczela sie, gdy okreslone firmy wygraly wyscig "wydajnosci". Pewien stopien koncentracji produkcji moze byc uzasadniany "produktywnoscia". Jednak glownym celem koncentracji jest ograniczenie znaczenia zwiazkow zawodowych. Odbywa sie to przez zmniejszenie wynagrodzen, czasem nawet do poziomu 30%, przyspieszenie linii ubojowych, czasem nawet o 300%, i lamanie amerykanskiego prawa wodnego, przepisow sanitarnych, bezpieczenstwa i higieny pracy, ochrony zwierzat, przepisow imigracyjnych i antymonopolowych.  Jak zapewne Panu wiadomo, w rzezniach Smithfielda konczy zycie co czwarta  amerykanska swinia. Co oznacza tak silna pozycja rynkowa zrozumielismy w roku 1998. W czasie, gdy najwieksza kanadyjska firma miesna byla  sparalizowana strajkiem, Smithfield i inny gigant - IBP, spowodowaly taka nadprodukcje, ze ceny zywca spadly do 10 centow za funt, co rownalo sie jednej trzeciej kosztow produkcji. IBP, ktore obecnie jest w posiadaniu Tyson Foods, osiagnelo wowczas rekordowe zyski. Smithfield wykorzystal sytuacje wykupujac dwie najwieksze amerykanskie firmy hodowli swin. Murphy  Farms oraz CarolFs Foods. W tym samym czasie, mordercza konkurencja wyeliminowala tysiace malych farm z rynku.Doswiadczenie brytyjskie.  Mozna zapytac Jak to sie ma do sytuacji w Polsce, ktora wkrotce stanie sie czlonkiem Unii Europejskiej i bedzie stosowac prawo Unii? Te same procesy, co w USA, nastapily takze w Unii Europejskiej i na przyklad w Wielkiej Brytanii wejscie do Unii nie tylko tych procesow nie powstrzymalo, a wrecz przeciwnie je przyspieszylo.. Poczatkiem bylo wprowadzenie standardow eksportowych Unii Europejskiej w brytyjskich rzezniach. Ministerstwo Rolnictwa wykorzystalo okazje do stronniczego interpretowania dyrektyw unijnych, po to aby wyeliminowac z rynku male i srednie zaklady. Przed wstapieniem do Unii, Wielka Brytania posiadala 1500 rzezni w wiekszosci malych i srednich, zaopatrujacych rynki lokalne. W chwili obecnej pozostalo tylko 350 zakladow, w wiekszosci duzych, nalezacych do wielkich korporacji. Tylko 123 male i srednie rzeznie przetrwaly na rynku. Eliminacja malych rzezni spowodowala "efekt domina" w postaci upadku tysiecy malych sklepow miesnych, i dziesiatkow tysiecy hodowcow zwierzat. Konsekwencje tego stanu rzeczy staly sie ewidentne, kiedy nastapilo po sobie kilka wielkich epidemii: BSE, pomor swin, gruzlica krow - a zwlaszcza zeszloroczna epidemia pryszczycy. wystarczajaco prezna, aby wchlonac bezrobotnych farmerow. W sytuacji, gdy w Polsce oficjalny poziom bezrobocia (poziom faktyczny zawsze jest wyzszy od  oficjalnego) - wynosi okolo 18%, dramat bezrobotnych rolnikow polega na tym, ze nie chce ich nikt. Koncentracja produkcji Zapozyczanie sie rolnikow ma niszczacy efekt spoleczny i to niezaleznie od tego czy zgodzimy sie z teza, ze stopien zadluzenia nie ma zwiazku z koncentracja produkcji rolnej. Gdziekolwiek korporacje podporzadkowaly sobie gospodarstwa rodzinne, tam nastepnym krokiem stawala sie kontrola nad przetworstwem zywnosci. Tylko wtedy udaje sie rzucic malych producentow na kolana, gdy postawieni sa oni przed alternatywa: albo jarzmo kontraktacji, albo eliminacja z rynku. W USA koncentracja produkcji zaczela sie, gdy okreslone firmy wygraly wyscig  "wydajnosci". Pewien stopien koncentracji produkcji moze byc uzasadniany "produktywnoscia". Jednak glownym celem koncentracji jest ograniczenie znaczenia zwiazkow zawodowych. Odbywa sie to przez zmniejszenie wynagrodzen, czasem nawet do poziomu 30%, przyspieszenie linii ubojowych, czasem nawet o 300%, i lamanie amerykanskiego prawa wodnego, przepisow sanitarnych, bezpieczenstwa i higieny pracy, ochrony zwierzat, przepisow imigracyjnych i antymonopolowych. Jak zapewne Panu wiadomo, w rzezniach Smithfielda konczy zycie co czwarta amerykanska swinia. Co oznacza tak silna pozycja rynkowa zrozumielismy w roku 1998. W czasie, gdy najwieksza kanadyjska firma miesna byla sparalizowana strajkiem, Smithfield i inny gigant - IBP, spowodowaly taka   nadprodukcje, ze ceny zywca spadly do 10 centow za funt, co rownalo sie jednej trzeciej kosztow produkcji. IBP, ktore obecnie jest w posiadaniu Tyson Foods, osiagnelo wowczas rekordowe zyski. Smithfield wykorzystal sytuacje wykupujac dwie najwieksze amerykanskie firmy hodowli swin. Murphy Farms oraz CarolFs Foods. W tym samym czasie, mordercza konkurencja wyeliminowala tysiace malych farm z rynku. Doswiadczenie brytyjskie. Mozna zapytac Jak to sie ma do sytuacji w Polsce, ktora wkrotce stanie sie czlonkiem Unii Europejskiej i bedzie stosowac prawo Unii? Te same procesy, co w USA, nastapily takze w Unii Europejskiej i na przyklad w Wielkiej Brytanii wejscie do Unii nie tylko tych procesow nie powstrzymalo, a wrecz przeciwnie je przyspieszylo.. Poczatkiem bylo wprowadzenie standardow eksportowych Unii Europejskiej w brytyjskich rzezniach. Ministerstwo rolnictwa wykorzystalo okazje do stronniczego interpretowania dyrektyw unijnych, po to aby wyeliminowac z rynku male i srednie zaklady. Przed wstapieniem do Unii, Wielka Brytania posiadala 1500 rzezni w wiekszosci malych i srednich, zaopatrujacych rynki lokalne. W chwili obecnej pozostalo tylko 350 zakladow, w wiekszosci duzych, nalezacych do wielkich korporacji. Tylko 123 male i srednie rzeznie przetrwaly na rynku. Eliminacja malych rzezni spowodowala "efekt domina" w postaci upadku tysiecy malych sklepow miesnych, i dziesiatkow tysiecy hodowcow zwierzat. Konsekwencje tego stanu rzeczy staly sie ewidentne, kiedy nastapilo po sobie kilka wielkich epidemii: BSE, pomor swin, gruzlica krow - a zwlaszcza zeszloroczna epidemia pryszczycy. Proces koncentracji produkcji w Wielkiej Brytanii odbyl sie w sposob inny niz w USA, gdzie agencje rzadowe prawa zwyczajnie nie egzekwowaly. Zatem koncentracja produkcji pojawila sie w warunkach braku efektywnego prawa. W Wielkiej Brytanii tradycyjny system funkcjonowal tak dobrze, ze potrzeba bylo kilku rzadowych interwencji, cynicznie ubranych w unijne szaty, aby oslabic pozycje niezaleznych producentow w stopniu umozliwiajacym wielkim korporacjom opanowanie rynku. W Ameryce korporacje wykonaly "brudna robote'', a w Wielkiej Brytanii zrobil to rzad. W Polsce, gdy Smithfield nie mial skrupulow, by uzyc wyprobowanych strategii, to jednoczesnie nie mial on szansy wyeliminowania firm lokalnych przez konkurencje na rynku. Wydaje sie, ze wielkie firmy takie jak Smithfield, czy Sokolow, aby skonsolidowac rynek musialyby odwolac sie do przykladu brytyjskiego i zachecic rzad do zamykania konkurujacych z nimi mniejszych zakladow. Jezeli to byloby ich celem, to Panska pomoc bylaby dla nich niezbedna.nwazja na Polske. W lipcu 2000 r. Washington Post napisal, ze Joe Luter - prezes Smithfield Foods uzaleznia rozwoj swojej firmy w Polsce od likwidacji "4 500 chalupniczych rzezni" W tym samym roku Luter spotkal sie z premierem Buzkiem, aby przedstawic mu swoje warunki. Zbieglo sie to z kampania przeciwko "nielegalnym" ubojniom. W Warsaw Business Journal pojawil sie artykul pt "Pokatni producenci miesa zagrozeniem dla modernizacji branzy", w ktorym Bogna Sikorska skarzy sie, ze "male zaklady sa bardziej konkurencyjne z powodu nizszych kosztow produkcji i w taki sposob podbijaja rynek".  Na poczatku 2002 roku weszlo w zycie znowelizowane prawo weterynaryjne majace dostosowac polskie przepisy do wymogow unijnych.  Wprowadzono nowa klasyfikacje rzezni oraz okresy przejsciowe dla dostosowania sie do standardow unijnych. Kategoria C objeto zaklady o wydajnosci mniejszej niz 7 ton miesa dziennie, nie spelniajacych wymogow unijnych, nie posiadajacych planow modernizacji i przewidzianych do likwidacji. Te zapisy mialy na celu osiagniecie tego czego takie firmy jak Smithfield i Sokolow sie  domagaly -eliminacji konkurujacych z nimi malych zakladow, szczegolnie rzezni lokalnych zaopatrujacych dotychczas polowe polskiego rynku. Polskie Ministerstwo Rolnictwa potrzebowalo politycznego uzasadnienia dla tej "restrukturyzacji", ktorym mogl byc pretekst uzyty w Wielkiej Brytana - unijne przepisy zostaly zinterpretowane w taki sposob, ze wszystkie zaklady, od najmniejszych do najwiekszych, musialy spelnic unijne standardy eksportowe. Cynizm oskarzania Unii Europejskiej o chec likwidacji polskich malych rzezni, jest widoczny, gdy czyta sie Dyrektywe 95/23/EC, poprawiajaca Dyrektywe 64/433/EEC dotyczaca rzezni. Czytamy tam: Artykul 4 A. Z dniem l stycznia 1995, Kraje Czlonkowskie moga, przez derogacja Artykulu 3, dopuscic mieso z rzezni nie spelniajacych wymogow Rozdzialu liii Aneksu 7, na rynek na swoim wlasnym terytorium, ze spelmeniem nastepujacych warunkow: (a) rzeznia moze: ubijac nie wiecej niz 20 sztuk zwierzat tygodniowo i maksymalnie 1000 sztuk rocznie. Regulacje Unii Europejskiej pozwalaj a malym rzezniom produkowac na rynek lokalny, a niemoznosc spelnienia standardow eksportowych nie eliminuje ich z rynku. W calej Europie dziala wiele malych rzezni na podstawie lokalnych regulacji prawnych. Przykladem tutaj jest niemiecki land Hesji, gdzie specjalne subwencje landu wspomagaja male rzeznie. W Irlandii \\' latach 1997-99 wydano 665 licencji dla rzezni "o malej wydajnosci^ (ponizej 1000 zwierzat rocznie), natomiast dla wiekszych zakladow wydano jedynie 3 zezwolenia. Natomiast szwedzka firma STAB uzyskala nawet unijne zezwolenie na uzywanie ubojni objazdowych. Jakie moga byc konsekwencje decyzji Ministerstwa Rolnictwa w Polsce? Byly  Glowny Lekarz Weterynarii dr Komorowski ocenial, ze w 2007 roku pozostanie tylko 300 rzezni, a 70% surowca bedzie trafiac do 24 najwiekszych zakladow, kladac to na karb wymogow unijnych. Pracownik Inspekcji Weterynaryjnej Jacek Leonkiewicz w swoich artykulach w miesieczniku "Mieso", krytycznie ocenil dzialania poprzedniego rzadu w tym zakresie. Na konferencjach organizowanych przez Samoobrone i Instytut Ochrony Zwierzat, przedstawil on swoja ocene sytuacji oparta na dwudziestoletnim doswiadczeniu. Stwierdzil on, ze wiele kosztownych modernizacji wymaganych przez ministerstwo jest de facto bezcelowych i w rzeczywistosci nie wymaganych przez Unie Europejska. Zwrocil on uwage, ze jezeli wspomniana ustawa w pelni weszlaby w zycie, wtedy moze dojsc do sytuacji, gdzie pozostaloby w Polsce jedynie 50 wielkich rzezni, a rolnicy z niektorych obszarow Polski pozbawieni by zostali mozliwosci zbytu swoich zwierzat. Watpliwosci wzbudza nawet postulat "restrukturyzacji produkcji miesa" w celu poprawy warunkow sanitarnych. Koncentracja produkcji w USA spowodowala -wzrost ilosci zgonow bedacych skutkiem zatruc pokarmowych az o 500%. Patogeny praktycznie nie znane 25 lat temu, takie jak Listeria monocyto^ene, i bakteria e-coli 0157, zabijaja w USA setki osob rocznie a dziesiatki tysiecy musi byc leczonych z ich powodu. Wspomniana koncentracja  powoduje rowniez gwaltowny wzrost zatruc pokarmowych w Wielkiej Brytanii i Polsce. Z drugiej jednak strony jeszcze wieksze zagrozenie stanowi tu import bez zezwolen odkostnionego miesa kurzego z USA. Zywnosc produkowana przez polskie tradycyjne gospodarstwa jest wolna od pestycydow, herbicydow, antybiotykow oraz hormonow charakterystycznych dla uprzemyslowionego rolnictwa. Decyzje czlonkow koalicyjnego rzadu SLD i PSL podjete na poczatku tego roku moga nadchodzacy kryzys poglebic i zmusic prawie 2000 malych rzezni  kategorii B-2 do zaniechania dzialalnosci, co bez watpienia byloby gestem w strone obcego agrobiznesu. Na szczescie polska Konstytucja gwarantuje niezaleznosc wladz lokalnych - sluzby weterynaryjne nie moga jak na razie zamknac rzezni bez ich zgo 'y. Wiekszosc samorzadow jest przeciwna likwidacji malego przemyslu miesnego. Pytanie o demokracje. Rozwoj wielkich miast odbyl sie w duzym stopniu kosztem reszty kraju. Tylko czesc ludnosci wiejskiej i robotnikow ma obecnie lepsza sytuacje niz w czasach komunizmu. Dla wielu jedyna korzyscia z upadku starego systemu jest wieksza polityczna i osobista wolnosc. Obecna polska demokracja jest do pewnego stopnia bardziej otwarta i zywotna niz demokracja na Zachodzie. Jednakze jest ona rownie wrazliwa na takie grozne zjawiska jak polityczna korupcja. W wywiadzie dla meksykanskiej gazety "La Jomada" urugwajski pisarz Eduardo Galeano opisuje "nie ekonomiczne konsekwencje" neoliberalizmu. Jako najgorsze ocenia "zdyskredytowanie demokracji". Obecnie jest ona identyfikowana z korupcja, nieskutecznoscia i niesprawiedliwoscia, co nie tylko przeklada sie na masowe  zubozenie i klujaca w oczy koncentracje bogactwa nielicznych. Gdzie jest wizja demokracji wiekszosci ludzi, szczegolnie mlodziezy? W Ameryce Poludniowej "demokracja" jest utozsamiana z ideologia grupy pasozytow krzywdzacych biednych. Korupcja polityczna jest zasilana strumieniem pieniedzy plynacych od grup nacisku do polityki. Byc moze reprezentanci wspolczesnych gigantow agrobiznesu odnajduja powinowactwo z takim ludzmi jak Sam Zemurray, zalozyciel United Fruit Company, ktory zaslynal porownaniem kupowania honduraskich politykow do kupowania mulow. Niebezpieczenstwo takich zjawisk w USA stalo sie widoczne w takich momentach jak wreczenie Nagrody Pulitzera gazecie "Releigh Courier Journal" w 1997 roku za obnazenie wplywow wlascicieli wielkich chlewni przemyslowych na politykow Karoliny Polnocnej. Przemysl de facto kontroluje wiele cial legislacyjnych i jest gleboko wrosniety w rzad amerykanski. Na poczatku 2002 roku Smithfield i jeszcze inny Wasz klient - Cargill (ktorego oddzial "Excel" dominuje na rynku cieleciny) zdusili poprawki Senatu amerykanskiego zakazujace pionowej integracji gigantow miesnych. Prezes Smithfielda Joe Luter zagrozil nawet zamknieciem swoich zakladow w stanach Iowa i Poludniowa Dakota w celu ukarania popierajacych te poprawke. Podobnie jak brytyjska i amerykanska administracja, polskie Ministerstwo Rolnictwa wydaje sie bvc uzaleznione od uprzemyslowionego rolnictwa. Dr Komorowski (bedacy obecnie podejrzanym o niezgodne z prawem wydanie zezwolenfirmom miesnym na import 87 000 ton odkostnionego miesa drobiowego - ktore "zaginelo" w drodze miedzy Gdanskiem i granica z Ukraina) i Robert Gmyrek podejmowali decyzje zgodnie z oczekiwaniami wielkich firm, do ktorych nalezy Smithfield. Innym "osiagnieciem" takiego podejscia jest przyjecie ustawy o nawozach i nawozeniu, ktora gnojowice (poprzednio zaliczana do odpadow) kwalifikuje jako nawoz rolniczy i dopuszcza opryskiwanie nia upraw. Pojawia sie pytanie, czy zmiany ustawy o ochronie zwierzat z lata 2002 (ktore ograniczaja potencjalne bariery dla uprzemyslowionego znecania sie nad zwierzetami) nie sa kontynuacja poprzedniej polityki ulegania naciskom  wielkich korporacji. Sposob przygotowania programu SAPARD przez Ministerstwo Rolnictwa nie gwarantuje wiekszego wsparcia malego przemyslu i malych gospodarstw w stosunku do duzych korporacji. Niektorzy z czlonkow polskiego parlamentu wyrazili glebokie zaskoczenie z powodu negatywnego wplywu agrobiznesu na rozwoj polskiego rolnictwa. Jednak nie powinno to byc zaskoczeniem poniewaz jezeli agrobiznes nie widzi mozliwosci funkcjonowania bez lamania praw zwierzat na masowa skale, tologicznie domaga sie ograniczenia tych praw, w czym moze pomoc poglebienie politycznej kontroli. Potrzeby takich firm jak Smithfield ida nawet dalej niz uzyskanie zezwolenia na trucie srodowiska, czy meczenie zwierzat. Po to by osiagac zyski musza one przenosic na innych "koszty zewnetrzne" - prawdziwe koszty srodowiskowe, spoleczne i etyczne swojej dzialalnosci. Ale nawet to moze im nie wystarczyc. Wielkie agrobiznesy nieustannie poszukuja subsydiow niedostepnych dla mniejszych firm, co czesto konczy sie sukcesem. Poniewaz dzialania takie niemozliwe sa tam, gdzie prawo jest w pelni respektowane a obywatele ciesza sie rownoscia, korupcja polityczna stala sie nieodlacznym skladnikiem "formuly na sukces". Zamach wielkich korporacji na polskie tradycyjne rolnictwo jest z tego powodu rowniez zamachem na polska demokracje. Co sie dzieje gdy demokracja zostaje skrajnie ograniczona przez polityczna korupcje pokazuje nam niedawny przyklad Argentyny. Podczas konferencji na temat przyszlosci polskich malych rzezni w lutym 2002, dr Agnieszka Maczek nazwala polskich rolnikow "sola polskiej ziemi", a obecna inwazje agrobiznesu okreslila mianem "ataku na polska dusze". Dr Maczek, potomkini jednego z najwiekszych polskich generalow, ocenila, ze mali rolnicy walczacy w przeszlosci z okupantem niemieckim i systemem komunistycznym sa w stanie sie obronic. Dominacja wielkich korporacji w polskim rolnictwie moze przyniesc tylko jedno: zamet i nieszczescie, czego polska mloda demokracja moze nie przetrwac. Pytanie o moralnosc. Byc moze jestescie Panstwo nieswiadomi wymienionych przeze mnie taktow. Jednak znane nam zrodla wskazuja na swiadome wspieranie przez EBOiR inwazji korporacji w polskim rolnictwie. Sugeruje to szczegolnie dobor finansowanych przez Was inwestycji. Wasze publikacje prasowe wskazuja jednoznacznie, ze chcecie wspierac "konsolidacje zakladow miesnych i calego sektora agrobiznesowego". Uwazamy, ze wspieranie przez Was inwazji obcych firm agrobiznesu w Polsce jest afrontem dla dwoch milionow gospodarstw rodzinnych w tym kraju i nie moze przyniesc Polakom nic dobrego.

Wzywamy Was do uwzglednienia moralnego aspektu wspierania malych gospodarstw przez finansowanie obcych, niszczacych mechanizmow w kraju o tradycyjnym modelu rolnictwa trwajacym nieprzerwanie od tysiaca lat. W innym przypadku nie mozecie Panstwo oczekiwac, ze Panstwa rola bedzie nadal niewidoczna dla opinii publicznej.

Z powazaniem,

Robert F. Kennedy, Jr. The Waterkeeper Alliance, USA
Br. David Andrews National Catholic Rural Life Conference, USA
Ken Mitkiff Sierra Club, USA
Tom Garrett Animal Welfare Institute, USA

 

Jurek Duszynski
Pomoc Ludziom i Zwierzetom
Ruch Spoleczno-Ekologiczny
Poznan